Монгол Улс зэсийн нөөцөөр дэлхийд 12, олборлолтоор 17, хүдрийн экспортоор 5-д
Дэлхийн зэсийн салбарын эрэлт, нийлүүлэлтэд Чили, БНХАУ голлох нөлөө үзүүлж байна. Тухайлбал Чили зэсийн нөөц, олборлолтоор тэргүүлж, 2016 онд дэлхийн зэсийн нийлүүлэлтийн 23 хувийг дангаараа бүрдүүлсэн. Харин БНХАУ зэсийн хамгийн том хэрэглэгч буюу хүдэр, цэвэршүүлсэн зэсийн импортоор тэргүүлдэг.
Зэс цэвэршүүлэлтээр БНХАУ, Чили Япон Улс тэргүүлдэг бол цэвэршүүлсэн зэсийн экспортоор Чили, Замби улсууд тэргүүлж байна. Зэсийн арилжаа хийгддэг үндсэн биржүүд нь АНУ-ын Comex, ИБУИНВУ-ын LME, БНХАУ-ын SHFE байдаг. Дэлхийн хэмжээнд хэрэгжиж буй томоохон төслүүдийн төлөвлөгөөний дагуу 2017-2021 онуудад зэсийн нийлүүлэлтийн хэмжээ жилд дунджаар 0.5 сая тонноор нэмэгдэх төлөвтэй байна. Дэлхийн зэсийн эрэлт 2016 онд 23.4 сая тонн байж, үүний 45 хувийг БНХАУ дангаараа бүрдүүлсэн. Тус улсын 2020 он хүртэл баримтлах эрчим хүчний салбарын шинэчлэл, хотжилтыг дэмжих, хуучин орон сууцыг шинэчлэх зэрэг бодлогоос шалтгаалан БНХАУ-ын зэсийн эрэлт 2017 онд 4 хувиар, 2020 он хүртэл жил бүр 2 хувиар өсөх хүлээлттэй байна.
Мөн Евро бүсийн орнуудын зэсийн хэрэглээ барилга, автомашины үйлдвэрлэлийн салбарт өсөх төсөөлөлтэй байна.
Чили болон Индонези Улсад орших дэлхийн хамгийн том уурхайнуудад саатал гарсан, БНХАУ эдийн засгийн өсөлтийн төлөвөө бууруулсан, Лондонгийн металлын биржийн агуулахын нөөцийн хэмжээ сүүлийн 20 жилд байгаагүйгээр нэмэгдсэн, АНУ-ын Холбооны нөөцийн банк (ХНБ) бодлогын хүүгээ өсгөсөн зэрэг нь зэсийн үнэ сүүлийн саруудад хэлбэлзэхэд нөлөөлөв.
Олон улсын шинжээчид 2017 онд зэсийн үнэ буурч, 1 тонн зэс 5500 ам.долларт хүрнэ гэсэн төсөөлөлтэй байна. Энэ нь нийлүүлэлт эрэлтийн хэмжээнээс 160 мянган тонноор илүү байх төсөөлөл, БНХАУ-ын эдийн засгийн өсөлтийн удаашрал болон баримталж буй бодлого, АНУ-ын ХНБ-наас бодлогын хүүгээ 2017 онд дахин 2 удаа өсгөх магадлал, агуулах дахь зэсийн нөөцийн хэмжээ хурдацтай өсч буй зэргээс шалтгаалж байна. Монгол Улс зэсийн нөөцийн хэмжээгээр дэлхийд 12 дугаарт, зэсийн олборлолтын хэмжээгээр 17 дугаарт, зэсийн хүдрийн экспортоор тавдугаарт бичигджээ. Энэ нь зэс олборлогч ихэнхи орнууд зэсийн хүдэр бус цэвэршүүлсэн зэс экспортолдогтой холбоотой. Зэсийн салбар нь 2016 онд 1.5 сая тонн зэсийн баяжмал экспортлон 1.7 тэрбум ам.долларын экспортын орлогыг бүрдүүлж, нийт экспортын 36 хувийг дангаараа эзэлсэн. Зэсийн экспортын 62 хувийг “Оюу Толгой” ХХК, 30 хувийг “Эрдэнэт Үйлдвэр” ХХК тус тус эзэлдэг.
Үнийн бууралтаас үүдэн 2017 онд зэсийн баяжмалын экспортын биет хэмжээ 1.3 сая тоннд хүрч, экспортын орлого 1.4 тэрбум ам.доллар байх төсөөлөлтэй байна. Ингэснээр зэсийн салбар нийт экспортын орлогын 31 хувийг бүрдүүлэн, 2016 оны үзүүлэлтээс 5 нэгж хувиар буурах хүлээлттэй байна.
Дэлхийд тэргүүлэх 10 уурхай /2016 он/
Уурхайн нэр
Байршил
Эзэмшил
Хүчин чадал /мян.тонн/
1
Escondida
Чили
BHP Billiton (58%), Rio Tinto (30%),
Japan Escondida (12%)
1,200
2
Grasberg
Индонези
Freeport, Rio Tinto
780
3
Morenci
АНУ
Freeport (85%), Sumitomo (15%)
520
4
Buenavista del Cobre
Мексик
Grupo Mexico
510
5
Collahuasi
Чили
Anglo American (44%), Glencore (44%),
Mitsui (8%), JX Holdings (4%)
500
6
El Teniente
Чили
Codelco
452
7
Antamina
Перу
BHP Billiton (34%), Teck (22%),
Glencore (34%), Mitsubishi (10%)
450
8
Los Bronces
Чили
Anglo American (50%), Mitsubishi (20%),
Codelco (20%), Mutsui (10%)
435
9
Polar Division
ОХУ
NonIsk Nickel
430
10
Los Pelambres
Чили
Antofagasta (60%), Nippon mining (25%),
Mitsubishi (15%)
420
Зэс хайлуулах тэргүүлэх 10 үйлдвэр /2014 он/
Үйлдвэрийн нэр
Байршил
Эзэмшил
Хүчин чадал
/мян.тонн/
1
Guixi
БНХАУ
Jiangxi Copper Corp.
900
2
Jinchuan
БНХАУ
Jinchuan Non-Ferrous Metal
650
3
Chuquicamata
Чили
Codelco
600
4
Daye/ Hubei
БНХАУ
Daye Non-Ferrous Metals
600
5
Yunnan Copper
БНХАУ
Yunnan Copper Industry Group (64.8%)
500
6
Birla Copper
Энэтхэг
Birla Group Hidalco
500
7
Pishma Refinery
ОХУ
UMMC (Urals Mining & Metallurgical)
460
8
Toyo/Niihama
Япон
Sumitomo Metal Mining
450
9
Amarillo
АНУ
Grupo Mexico
450
10
Onsan Refinery
БНСУ
LS-Nikko (LS, Nippon Mining)
440
Comments (0)
No comments yet.
Log in to comment.